UMUWI ANG ASAWA KO NG 4:30 AM. NASA KUSINA AKO, HAWAK ANG 2-MONTH-OLD NAMING ANAK, NAGLULUTO PARA SA BUONG PAMILYA NIYA. TINITIGAN KO SIYA AT SINABI ANG ISANG SALITA: “DIVORCE.” HINDI AKO UMIYAK. YUMAKAP LANG AKO SA ANAK KO AT UMALIS. HINDI NILA ALAM KUNG ANONG MATINDING KARMA ANG SUSUNOD.
Ang Kusina sa Madaling Araw
Alas-kwatro y media ng madaling araw. Napakatahimik ng buong bahay, maliban sa tunog ng kumukulong mantika at ang mahinang pag-ungol ng aking dalawang buwang gulang na anak na si Lucas.
Nakakabit si Lucas sa dibdib ko gamit ang isang baby carrier. Dalawang oras pa lang ang tulog ko. Masakit ang likod ko, namumugto ang mga mata, at halos mamanhid na ang mga paa ko sa kakatayo.
Nasa itaas, mahimbing na natutulog ang biyenan ko at ang dalawang kapatid ng asawa kong si Marco. Bumisita sila para sa isang “family reunion,” at ang naging utos ng biyenan ko bago matulog kagabi: “Gusto ko ng grand breakfast bukas paggising namin. Gusto ko ng beef tapa, fried rice, daing, at mainit na sabaw. Siguraduhin mong handa na ‘yan ng 6:00 AM.”
At nasaan ang asawa kong si Marco? Nagpaalam siyang may “importanteng meeting” kasama ang mga kliyente kagabi.
Habang naghihiwa ako ng bawang, narinig ko ang pagbukas ng pinto. Pumasok si Marco.
Gulo-gulo ang buhok niya, namumula ang mga mata, at nang dumaan siya sa harap ng electric fan, umalingawngaw sa buong sala ang amoy ng alak at matapang na pabango ng babae.
Tumigil ako sa paghihiwa. Tiningnan ko siya.
Hindi man lang siya nagulat na gising pa ako. Hindi niya tinanong kung kumusta kami ng anak niya. Hindi niya inalok na kargahin si Lucas para makapagpahinga ako.
Sa halip, binuksan niya ang refrigerator, uminom ng malamig na tubig, at lumingon sa akin.
“Oh, bakit ganyan ang mukha mo?” reklamo niya, kunot ang noo. “Wala pa bang kape? Bilis-bilisan mo naman dyan, gutom na ako. Sobrang nakakapagod ‘yung meeting namin.”
Sa sandaling iyon, parang huminto ang oras.
Nanginig ang mga kamay ko, hindi sa galit, kundi sa isang matinding pagkamulat. Tiningnan ko ang lalaking ipinangako sa altar na aalagaan ako. Tiningnan ko ang sarili ko—pagod, walang tulog, ginagawang alipin ng pamilya niya, habang siya ay nagpapakasarap sa labas.
Wala nang natitirang pagmamahal. Wala nang natitirang pasensya. Ang tanging naramdaman ko ay kapayapaan sa isang desisyon.
Inilapag ko ang kutsilyo. Pinatay ko ang apoy sa kalan. Dahan-dahan kong inalis ang apron ko at tinitigan siya nang diretso sa mata.
“Divorce,” kalmado at malamig kong sabi.
Tumawa si Marco. Isang mapangutyang tawa. “Ano? Divorce? Baliw ka ba? Dahil lang wala pang kape, magda-drama ka nang ganyan? Wag kang mag-inarte, Elena. Kanino ka pupunta? Wala kang trabaho, wala kang pera. Magluto ka na nga lang dyan.”
Hindi ako sumagot. Hindi ako umiyak. Hindi ako nakipagtalo.
Binuhat ko nang maayos ang anak ko. Kinuha ko ang diaper bag ni Lucas at ang aking pitaka na nakapatong sa mesa. Naglakad ako palabas ng pinto nang walang lingon-lingon.
“Sige, umalis ka! Titignan ko kung hanggang saan ka makakarating!” sigaw niya mula sa loob.
Ang hindi niya alam… iyon na ang huling araw na makikita niya ang pagiging sunud-sunuran ko.
Ang Paggising sa Reyalidad
Alas-sais ng umaga. Nag-check in kami ni Lucas sa isang tahimik at maayos na hotel. Pinainom ko siya ng gatas, at sa unang pagkakataon sa loob ng dalawang buwan, nakatulog ako nang mahimbing kasama ang anak ko nang walang inaalalang ibang tao.
Sa kabilang banda, naging impyerno ang umaga sa bahay na iniwan ko.
Ayon sa nalaman ko kalaunan, nagising ang biyenan ko nang nagagalit dahil walang nakahaing pagkain. Naabutan nila ang malamig at hilaw na karne sa kusina at si Marco na tulog sa sofa dahil sa hangover.
Inakala nila na babalik din ako kapag nagutom ako. Inakala nilang hindi ko kayang mabuhay nang wala si Marco dahil palagi nilang pinamumukha sa akin na isa lang akong “housewife.”
Pero may isang malaking sikreto akong hindi sinabi kay Marco.
Bago kami ikasal, nagtayo ako ng isang freelance consulting business online. Kahit nasa bahay ako, kumikita ako ng dolyar. Tinago ko ito dahil gusto ni Marco na siya ang “nagpo-provide,” kahit na ang totoo, ang maliit niyang sweldo ay napupunta lang sa mga bisyo niya.
Ang bahay na tinitirhan namin? Nakapangalan sa akin ang lease contract at ako ang nagbabayad ng upa. Ang kuryente, tubig, at internet? Naka-auto debit sa personal na bank account ko.
Alas-nuwebe ng umaga, tinawagan ko ang landlord.
“Hello, Mr. Santos,” sabi ko. “Terminated na po ang lease contract natin. Bayad na po ang buong taon, pero gusto ko pong paalisin ang mga nakatira dyan ngayon din. Legal niyo po silang pwedeng i-evict dahil wala sa kanila ang pangalan sa kontrata.”
Pagkatapos, in-access ko ang online portal ng kuryente at internet. Disconnect.
Sa isang iglap, pinutol ko ang lahat ng sinasandalan nila.
Ang Karma at Ang Bagong Buhay
Dalawang araw ang lumipas. Sunod-sunod ang tawag ni Marco. Isandaang missed calls. Nung una, puno ng galit ang mga text niya.
“Elena! Anong ginawa mo?! Pinutulan tayo ng kuryente! Pinapalayas kami ng landlord! Bumalik ka dito!”
Hindi ako nag-reply.
Kinabukasan, nagbago ang tono niya. Nalaman na siguro niya na wala ng laman ang joint account namin dahil binawi ko na ang lahat ng idineposito ko doon.
“Babe… please. Nasaan kayo ni Lucas? Wala kaming matuluyan nina Mama. Naubos ang pera ko, tinanggal pa ako sa trabaho dahil laging late. Patawarin mo na ako. Hindi ko kayang mabuhay nang wala ka.”
Blinock ko ang numero niya.
Ipinasa ng abogado ko ang mga papeles para sa pormal na paghihiwalay at sole custody ng anak ko. Inilakip namin ang mga ebidensya ng pagiging iresponsable niya, pati na ang mga resibo ng mga binibili niya para sa ibang babae na nakuha ko mula sa mga lumang bank statements niya. Wala siyang laban sa korte dahil wala siyang pambayad ng sariling abogado.
Isang taon ang lumipas.
Naglalakad ako sa isang parke kasama si Lucas na ngayon ay masigla nang naglalakad. Maaliwalas ang mukha ko. Nakasuot ako ng magandang damit, matagumpay sa aking negosyo, at punong-puno ng pagmamahal para sa aking anak.
Mula sa malayo, nakita ko si Marco. Payat, gusgusin, at mukhang pagod na pagod sa pagiging delivery rider. Napatigil siya nang makita kami. Kitang-kita ko ang matinding pagsisisi at pangungulila sa mga mata niya. Humakbang siya, akmang lalapit para sana yakapin si Lucas.
Pero bago pa siya makalapit, tumalikod ako at binuhat ang anak ko. Naglakad kami palayo patungo sa bago kong sasakyan.
Hindi na ako ang babaeng pagod at umiiyak sa kusina ng alas-kwatro ng madaling araw. Ako na ngayon ang reyna ng sarili kong buhay, at siya? Siya ang lalaking nagising na lang isang umaga na nawala na ang lahat ng yaman at pamilyang binalewala niya.
